आवाज लोकशाहीचा..
चौफुला प्रतिनिधी..
गटारी अमावस्या संपली… श्रावणाचा पहिला दिवस उजाडला… पण चौफुल्यावरच्या एका ‘तळीरामाने’ मात्र श्रावणाच्या पहाटेची सुरुवात थेट रस्त्यावरच आडवे होऊन केली! पुणे-सोलापूर महामार्गावरील चौफुला येथील देशी दारूच्या दुकानासमोर मद्यधुंद अवस्थेत रस्त्यावरच झोपलेल्या व्यक्तीचा प्रकार पाहून नागरिकांमध्ये चर्चा रंगली.
“गटारी संपली, पण तळीरामांचा उत्साह अजून संपलेला नाही!” अशी मिश्कील प्रतिक्रिया या घटनेनंतर परिसरात ऐकायला मिळाली.
चौफुला हे पुणे-सोलापूर महामार्गावरील अत्यंत गजबजलेले आणि महत्त्वाचे ठिकाण. अष्टविनायक यात्रेतील महत्त्वाच्या मार्गांपैकी एक मार्ग येथून जातो. सातारा, अहिल्यानगर तसेच पुणे-सोलापूर या प्रमुख मार्गांना जोडणारे हे ठिकाण दिवसरात्र वर्दळीचे असते. मात्र याच चौफुल्याची ओळख आता लोकनाट्य कला केंद्रे, कथित अवैध धंदे, दारूचे अड्डे आणि अपघातांचे ठिकाण म्हणूनही चर्चेत येत आहे.
अशा वर्दळीच्या ठिकाणी देशी दारूच्या दुकानासमोरच एखादा व्यक्ती मद्यधुंद होऊन रस्त्यावर आडवा पडत असेल, तर प्रश्न केवळ त्या व्यक्तीपुरता मर्यादित राहत नाही. दारू विक्रीवर नियंत्रण ठेवणाऱ्या उत्पादन शुल्क विभागाचे अधिकारी कुठे आहेत? पोलिसांचे लक्ष कुठे आहे? दुकानांमधून दारू विकताना ग्राहकाची अवस्था आणि परिसरातील सार्वजनिक सुव्यवस्था याची जबाबदारी कोणाची? असे प्रश्न आता उपस्थित होणे स्वाभाविक आहे.
एका बाजूला दारू विक्रीतून महसूल मिळतो म्हणून सरकारच्या तिजोरीत पैसा जमा होतो; मात्र दुसऱ्या बाजूला त्याच दारूमुळे एखाद्या कुटुंबातील कर्ता व्यक्ती रस्त्यावर येत असेल, तर त्या महसुलाची सामाजिक किंमत कोण मोजणार?
दारूची बाटली विकली जाते काही रुपयांत; पण तिची किंमत अनेकदा एखाद्या कुटुंबाला वर्षानुवर्षे चुकवावी लागते!
दारूच्या नशेत स्वतःच्या पोटात घोट ओतणारा ‘तळीराम’ कदाचित त्या क्षणी जगापासून बेफिकीर असेल; पण त्याच्या घरातील पत्नी, मुलं आणि कुटुंबीयांच्या वाट्याला काय येते? मुलांच्या तोंडचा घास कमी करून बाटलीला प्राधान्य दिले जाते आणि अखेरीस घराचा आधार असलेला माणूस रस्त्यावर झोपतो—ही केवळ गंमत नाही, तर समाजाच्या आरोग्यावर उमटलेली काळी रेघ आहे.
चौफुल्यासारख्या वर्दळीच्या ठिकाणी दारूची दुकाने असतील तर त्यांच्या परिसरातील सार्वजनिक शिस्त, वाहतूक, नागरिकांची सुरक्षितता आणि मद्यधुंद व्यक्तींमुळे निर्माण होणारे धोके याकडे संबंधित यंत्रणांनी गांभीर्याने पाहणे गरजेचे आहे.
दारू विक्रेत्यांनो, नफा कमावणे तुमचा व्यवसाय असेल; पण त्या नफ्याच्या बाटलीत एखाद्या कुटुंबाचे अश्रू मिसळत नाहीत ना, याचा विचार करण्याची वेळ आली आहे!
आणि उत्पादन शुल्क विभाग व पोलिसांनाही एकच सवाल—
दारूचे दुकान उघडे आहे हे दिसते; पण त्या दुकानातून बाहेर पडून माणूस रस्त्यावर कोसळतोय, हे दिसत नाही का?
गटारीच्या दिवशी दारूचा पूर आणि त्यानंतर श्रावणाच्या पहिल्याच दिवशी रस्त्यावर पडलेला ‘तळीराम’… हा प्रकार हसण्याचा विषय वाटत असला, तरी त्यामागे दारूच्या व्यसनाने उद्ध्वस्त होणाऱ्या असंख्य संसारांचे विदारक वास्तव दडलेले आहे.
बाटलीत दारू असते; पण तिच्या तळाशी अनेकदा एखाद्या संसाराचा तळ दिसतो!
चौफुल्यावरील या प्रकाराने किमान एवढे तरी स्पष्ट केले आहे—दारू विक्रीवर नियंत्रण नसले, व्यसनमुक्तीचा विचार झाला नाही आणि सार्वजनिक ठिकाणी मद्यधुंद अवस्थेवर कारवाई झाली नाही, तर ‘तळीराम’ रस्त्यावर पडत राहतील आणि यंत्रणा मात्र डोळे मिटून पुढे जात राहील.
आता पाहायचे एवढेच—या ‘तळीरामाच्या’ अवस्थेवर हसणारा समाज जागा होणार, की त्याला बाटली विकणारे आणि त्यावर लक्ष ठेवणारी यंत्रणा अजूनही झोपेचे सोंग घेणार?
